Các tập tục của người Công giáo về cái chết và tang lễ

Bài viết trình bày cách ngắn gọn và mạch lạc các tập tục của Hội thánh Công giáo liên quan đến cái chết và tang lễ. Qua đó, Hội thánh bày tỏ sự đồng hành đầy yêu thương, nâng đỡ người sống trong niềm hy vọng phục sinh, và phó thác người đã qua đời cho lòng thương xót của Thiên Chúa.

Hội Thánh đồng hành gần gũi để an ủi ai đang trải qua nỗi buồn mất mát người thân. Qua lời cầu nguyện và các nghi lễ thiêng liêng, Hội Thánh phó thác người đã qua đời cho lòng từ bi và thương xót của Thiên Chúa, đồng thời nâng đỡ người sống bằng niềm hi vọng vào sự sống đời sau.

Khi một người tín hữu Công giáo đang hấp hối, việc cần phải làm là một người của gia đình, hay một người bạn, hay người quen thông báo cho Hội Thánh để một linh mục sẽ đến ban Bí tích Xức dầu Bệnh nhân, ban ơn toàn xá tông tòa, và cầu nguyện bằng lời Kinh Phó dâng Người hấp hối. Linh mục sẽ đến tận nhà hoặc bệnh viện để cử hành nghi thức cầu nguyện này. Gia đình cũng cần dâng lời cầu nguyện bên giường người hấp hối, đặc biệt là những kinh quen thuộc như Kinh Lạy Cha và Kinh Kính Mừng. Dù người hấp hối có vẻ không thể đáp lại những lời kinh cầu ấy, chúng ta vẫn tin rằng lời cầu nguyện luôn mang lại ích lợi. Mọi người cũng nên cầu nguyện cho người đã qua đời. Một lời kinh thường được đọc khi một người Công giáo qua đời và khi viếng nghĩa trang như sau:

“Lạy Chúa, xin ban cho linh hồn (…) được nghỉ yên muôn đời, và cho ánh sáng ngàn thu chiếu soi trên linh hồn (…). Xin cho linh hồn (…) được nghỉ yên trong bình an. Amen.”

(Requiem aeternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis. Requiescant in pace. Amen.”)

“Chúng con cậy vì Danh Chúa nhân từ, xin cho linh hồn (…) được lên chốn nghỉ ngơi, hằng xem thấy mặt Đức Chúa Trời sáng láng vui vẻ vô cùng. Amen.”

Những nghi lễ an táng của Hội Thánh gồm những lời cầu nguyện khi thăm viếng, thánh lễ an táng, và cầu nguyện tại huyệt mộ. Thánh lễ an táng trang trọng nhưng nổi bật lên tràn đầy niềm hi vọng vào sự Phục sinh. Cũng như một người đã cùng chết với Đức Kitô trong Bí tích Thánh tẩy, thì cũng hi vọng được sống lại với Người trong sự Phục sinh (GLHTCG, 1680-1690).

Nhiều hành động biểu trưng trong lễ án táng tương tự nghi lễ ban Bí tích Thánh tẩy: rảy nước thánh trên thi hài người chết, phủ tấm khăn trắng trên quan tài, cây nến phục sinh hiện diện bên người ra đi. Thường có xông hương trong lễ an táng, vì thực hành cổ xưa này biểu trưng cho lời cầu nguyện của chúng ta được dâng lên Chúa. Hương xông mang một chiều kích hiến tế, tưởng niệm đến hi tế của Đức Giêsu Kitô trên Thập giá để tha tội chúng ta, hiến tế đó cũng được hiện tại hóa trên bàn thờ hiến tế của Thánh lễ. Những lời điếu văn tán tụng không chỉ tiêu biểu tại lễ an táng.

Những nghi lễ an táng đã được Giáo hội qui định, điều này đem đến một an ủi lớn trong lúc chúng ta đau buồn. Một người thân thích không cần phải lập kế hoạch dịch vụ an táng từ đầu. Gia đình có thể chuẩn bị cho Thánh lễ qua việc chọn các bài đọc Kinh Thánh. Yên tâm vì giáo xứ sẽ giúp bạn trong những lúc đau buồn như thế này. Và bạn cũng nên ghi sẵn trong di chúc cuối cùng của mình chỉ dẫn những gì bạn muốn người thân làm sau khi bạn qua đời. Những việc này rất hữu ích nhất là nếu những người còn sống không là Công giáo hoặc đang xa lạc đời sống thực hành đức tin của Giáo Hội. Bạn nên cho một bản sao chép những di chúc thực hành ấy cho giáo xứ của bạn để lưu hồ sơ.

Giáo Hội khuyến khích cử hành Thánh lễ an táng có mặt thi hài của người quá cố, và thi hài được mai táng trong đất thánh. (Chúc lành này có thể được làm trong nghi thức tại huyệt mộ). Chôn cất kẻ chết là một tập tục Kitô giáo có từ thời các Tông đồ và khơi gợi nhớ đến việc an táng Chúa sau cái chết cứu độ của Người.

Hỏa táng không được khuyến khích nhưng được phép làm cả trước khi hoặc sau khi Lễ an táng. Có khi hỏa táng lại là một chọn lựa khôn ngoan do hoàn cảnh thực tế. Tro cốt cần phải được chôn trong đất thánh hoặc được đặt trong một nhà cốt (còn được nhiều người gọi là “nhà chờ phục sinh”). Tro cốt không được đem rải hay cất giữ tại nhà, dù năm 2023 phòng giáo lí đức tin có sửa đổi giáo huấn này tuyên bố rằng người thân có thể xin lưu giữ “một chút ít tro của người thân yêu qua đời ở một nơi mang ý nghĩa lịch sử của người đã ra đi”.

ĐGM. Louis Nguyễn Anh Tuấn
Nguồn : giaophanhatinh.org