Làm thế nào để bắt đầu những bước đầu tiên trong đời sống cầu nguyện?

Dưới đây là một số lời khuyên của Đức Hồng y Lustiger dành cho những ai muốn bắt đầu cầu nguyện với tinh thần của Tin mừng, và từng bước đi vào một mối tương quan mật thiết với Thiên Chúa.

Khi mới khám phá đức tin, làm thế nào để bắt đầu cầu nguyện một cách cụ thể? Trong tác phẩm Những bước đầu tiên trong cầu nguyện, Đức Hồng y Lustiger đưa ra những chỉ dẫn đơn giản giúp chúng ta từng bước học cách sống trong sự hiện diện của Thiên Chúa.

1. Mỗi ngày và tại một “nơi kín đáo”

Lời khuyên đầu tiên mà Đức Hồng y Lustiger (1926-2007) đưa ra trong tác phẩm Những bước đầu tiên trong cầu nguyện là hãy cầu nguyện mỗi ngày. Con người là một hữu thể sống theo nhịp điệu và những thói quen: các hoạt động của chúng ta diễn ra trong đời sống hằng ngày và theo một cách nào đó định hướng cuộc sống của chúng ta.

Sự trung thành với việc cầu nguyện sẽ giúp chúng ta dần dần khám phá đời sống mới và niềm vui mà Đức Kitô đã hứa trong Tin mừng.

Một lời khuyên thiết yếu khác của Đức Hồng y là hãy lui vào, ít nhất là bằng một chuyển động nội tâm, trong một “nơi kín đáo,” nơi chúng ta có thể nói chuyện với Thiên Chúa là Cha mình một cách chân thật, không giả tạo và không sợ sự xét đoán của người khác. Nếu hoàn cảnh sống không phải lúc nào cũng cho phép chúng ta tách mình ra để cầu nguyện trong thinh lặng, thì ít nhất chúng ta có thể mời Đức Kitô bước vào “căn phòng nội tâm” nhỏ bé của mình, và trải nghiệm một cuộc trò chuyện chân thành với Người.

2. Sự hiệp nhất và lòng biết ơn, buổi sáng và buổi tối

Các sách Tin mừng dạy chúng ta rằng tự mình, chúng ta không thể làm gì được (Ga 15, 5). Ngược lại, mọi sự đều có thể đối với người phó mình cho Thiên Chúa và luôn kết hợp với Ngài trong những gì mình làm (Lc 1, 37).

Vì thế, Đức Hồng y Lustiger mời gọi người mới bước vào đời sống đức tin hãy cầu nguyện trong sự kết hợp với Đức Kitô. Buổi sáng, chúng ta có thể dành một khoảng thời gian để đón nhận sự sống của mình như một món quà mới mẻ Thiên Chúa ban, và tạ ơn Ngài về ngày mới này - một cơ hội mới được trao ban để yêu thương. Chúng ta có thể xin Ba Ngôi Thiên Chúa trợ giúp và hiện diện với chúng ta trong suốt ngày sống.

Khi buổi tối đến, chúng ta phó thác tâm hồn mình cho Chúa Cha, kết hợp với sự phó thác của Đức Kitô trong tay Thiên Chúa (Lc 23, 46).

Như vậy, mỗi buổi sáng và buổi tối, người mới bước vào đời sống đức tin được mời gọi trải nghiệm lòng biết ơn, sự dâng hiến và sự phó thác. Dần dần, hai cuộc hẹn với Thiên Chúa này đem đến cho ngày sống của chúng ta một hướng đi mới: chúng ta bắt đầu khám phá niềm vui của một đời sống cầu nguyện và một cuộc đời hướng về Thiên Chúa.

3. Lời cầu nguyện đơn sơ nhất và sâu sắc nhất

Mọi dự tòng hay trẻ em đã được rửa tội đều học cử chỉ nền tảng đầu tiên này: làm Dấu Thánh Giá. Thế nhưng, chúng ta thường chưa ý thức đầy đủ sức mạnh và chiều sâu của cử chỉ này - một cử chỉ tự nó đã là một lời cầu nguyện.

Đức Hồng y Lustiger mời gọi chúng ta nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc làm Dấu Thánh Giá, một cử chỉ được lặp đi lặp lại nhiều lần, và suy ngẫm về cử chỉ này. Qua Dấu Thánh Giá, chúng ta nhớ lại hy lễ của Đức Kitô vì ơn cứu độ của chúng ta. Chúng ta cũng có thể nhớ rằng mình thuộc về dân Kitô giáo, hoặc tưởng niệm Bí tích Rửa tội, khi chúng ta lần đầu tiên được ghi dấu thánh trong nghi thức Rửa tội.

Khi làm Dấu Thánh Giá, chúng ta đọc: “Nhân danh Cha, và Con, và Thánh Thần. Amen.” Khi dùng Dấu Thánh Giá để mở đầu mỗi ngày, ngay lúc thức dậy, chúng ta nhớ lại ơn gọi sâu xa của mình: sống dưới ánh nhìn của Thiên Chúa Ba Ngôi, tôn vinh Ngài, để Ngài hướng dẫn và uốn nắn chúng ta trong đời sống hằng ngày.

Qua Dấu Thánh Giá, chúng ta cũng đặt mình dưới chân thập giá của Đức Kitô và dần dần bằng lòng từ bỏ ý riêng của mình để cho thánh ý Thiên Chúa ngự trị trong chúng ta. Thánh Phaolô viết, sau khi đã trải nghiệm một đời sống hoàn toàn hiến dâng cho Thiên Chúa: “Tôi sống, nhưng không còn phải là tôi, mà là Đức Kitô sống trong tôi.” (Gl 2, 20)

Như vậy, một cử chỉ tưởng như máy móc có thể dần dần trở thành một lời cầu nguyện đích thực: chỉ trong vài giây, người Kitô hữu nhớ lại Thiên Chúa của mình là ai, mình thuộc về ai và mình được kêu gọi sống một cuộc đời như thế nào.

4. Nuôi dưỡng trí tưởng tượng và tâm tình

Sau khi đã học biết và nội tâm hóa Dấu Thánh Giá, người mới bước vào đời sống đức tin đôi khi vẫn có thể cảm thấy lúng túng khi cầu nguyện: Làm thế nào để nói chuyện với Thiên Chúa, Đấng mà mình mới bắt đầu biết đến?

Đức Hồng y Lustiger khuyên hãy “làm phong phú trí tưởng tượng, nuôi dưỡng tâm tình,” để tìm được những lời lẽ thích hợp và làm cho lời cầu nguyện trở nên sống động. Để làm điều đó, việc đọc lại những bản văn đã được nghe vào Chúa nhật trong Thánh lễ và suy niệm về chúng trong suốt tuần có thể là một bước khởi đầu rất tốt. Là người có nguồn gốc Do Thái, Đức Hồng y đặc biệt coi trọng việc đọc Kinh thánh, và thậm chí, tùy theo khả năng của mỗi người, khuyến khích học thuộc các Thánh vịnh hoặc ít nhất một vài câu.

Những chất liệu Kinh thánh ấy sẽ trở nên giống như một kho tàng nội tâm, nơi chúng ta có thể tìm đến trong suốt ngày sống. Lời Chúa có thể trở lại trong tâm trí chúng ta vào một lúc căng thẳng tại nơi làm việc hay trong gia đình, nhưng cũng có thể xuất hiện trong một cuộc tản bộ giữa thiên nhiên, khi tâm hồn đang chiêm ngắm vẻ đẹp của tạo vật. Thậm chí, Đức Hồng y khẳng định rằng Lời Chúa vẫn tiếp tục sinh hoa trái khi chúng ta ngủ. Chúa Giêsu giúp chúng ta hiểu điều này qua dụ ngôn hạt giống tự mọc lên: “Đêm hay ngày, người ấy có ngủ hay thức, thì hạt giống vẫn nảy mầm và mọc lên, bằng cách nào thì người ấy không biết.” (Mc 4, 27)

Cũng vậy, Lời Chúa được gieo vào tâm hồn chúng ta có thể tiếp tục sinh hoa trái, ngay cả khi chúng ta không còn ý thức về điều đó. Chúng ta không thể kiểm soát tất cả những gì diễn ra trong nơi sâu kín của tâm hồn mình. Phần việc của chúng ta là đón nhận, suy niệm và để cho Thiên Chúa làm cho những gì Ngài đã gieo nơi chúng ta được lớn lên.

5. Đánh dấu nhịp ngày sống bằng lời cầu nguyện

Người mới bước vào đời sống cầu nguyện, sau khi đã trải nghiệm việc cầu nguyện vào buổi sáng và buổi tối, được mời gọi tiến thêm một bước: đánh dấu nhịp ngày sống bằng nhiều cái hướng nhìn yêu thương về Thiên Chúa, bằng những “tâm tình bộc phát từ con tim” mà Thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu từng nói đến.

Chúa Giêsu mời gọi các môn đệ “phải cầu nguyện luôn, không được nản chí” (Lc 18, 1), và Thánh Phaolô cũng lặp lại lời mời gọi ấy: “Hãy cầu nguyện không ngừng.” (1Tx 5, 17)

Trong ngày, chỉ cần dành một khoảnh khắc ngắn để hướng lòng về Thiên Chúa: khi bắt đầu một chuyến đi; trước bữa ăn để chúc lành và tạ ơn Người; vào buổi trưa trong giờ nghỉ; hoặc vào giờ kính Lòng Chúa Thương Xót (15 giờ) để tưởng nhớ hy lễ của Đức Kitô. Buổi tối, khi xét mình, chúng ta có thể “nhìn lại ngày vừa qua dưới ánh mắt của Thiên Chúa và xem mình đã trung thành với tình yêu của Ngài đến mức nào.”

Những lời cầu nguyện ngắn ngủi này dần dần trở thành những điểm tựa trong ngày sống, đồng thời là những cơ hội để chúng ta làm mới lại lòng tín thác nơi Thiên Chúa. Chúng giúp chúng ta luôn hướng về Người giữa những công việc bận rộn, để việc cầu nguyện không bị tách rời khỏi phần còn lại của cuộc sống. Hoa trái nhận được vượt xa những cố gắng nhỏ bé của chúng ta. Theo lời Đức Hồng y Lustiger, đó chính là “hương vị của hạnh phúc” mà Thiên Chúa ban cho chúng ta cách nhưng không.

Tóm lại, điều Đức Hồng y Lustiger truyền đạt cho chúng ta - dù chúng ta là những người mới bắt đầu hay đã tiến xa hơn trên hành trình đức tin - vượt xa một phương pháp đơn giản để học cách cầu nguyện. Điều quan trọng là học cách sống với Thiên Chúa, kiên trì trong sự hiệp nhất với Người. Rồi từng bước một, suốt cả ngày, và cuối cùng là toàn bộ cuộc đời chúng ta cũng dần dần trở thành một lời cầu nguyện.

Tác giả: Aliénor Strentz - Aleteia (29/8/2026)
Chuyển ngữ: Lm. Phil. M. Nguyễn Hoàng Nguyên
Nguồn: giaophanvinhlong.net