Ngày 21 tháng 8: Thánh Piô X, Giáo hoàng

Thánh Giáo hoàng Piô X, người đã lãnh đạo Giáo hội từ năm 1903 đến năm 1914, được biết đến nhiều hơn cả qua bộ sách giáo lý mang tên ngài. Ngài qua đời một tháng trước khi Thế chiến thứ I bùng nổ và được Đức Piô XII phong thánh vào năm 1954.

PHỤNG VỤ CHƯ THÁNH

Ngày 21 tháng 8

THÁNH PIÔ X, GIÁO HOÀNG

Thánh Piô X, khi còn là cậu bé Giuseppe Sarto vẫn thường đi chân đất trên con đường từ nhà mình ở Riese vùng Veneto đến trường học ở Castelfranco nước Ý, hẳn không bao giờ tưởng tượng được rằng có ngày mình sẽ bước qua ngưỡng cửa đền thánh Phêrô. Ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử cận đại xuất thân từ vùng nông thôn, và quá trình đào tạo của ngài hoàn toàn mang tính mục vụ: ngài chưa hề có kinh nghiệm làm việc tại Giáo triều hay trong hoạt động ngoại giao của Tòa thánh.

Thánh Piô X sinh năm 1835, ngài là con thứ hai trong mười anh chị em. Khi cha qua đời, Giuseppe Sarto lúc ấy mới 17 tuổi và lẽ ra đã có thể nối nghiệp cha làm việc tại tòa thị chính, nhưng mẹ ngài đã giúp ngài tiếp tục theo đuổi ơn gọi, bằng cách chính bà thức khuya dậy sớm để lo cho gia đình đủ sống. Tình yêu và nghị lực ấy của mẹ, Giuseppe Sarto không bao giờ quên. Ngài ham học hỏi, có sức khỏe rất tốt, tính tình hiền hòa mà cũng đầy kiên định, và cả đời ngài luôn gắn liền với những việc bác ái. Ngài từng là tuyên úy, cha sở, linh hướng chủng viện, rồi Giám mục giáo phận Mantova, Thượng phụ Venise, và cuối cùng được bầu làm giáo hoàng. Việc đầu tiên ngài làm là ban hành Tông hiến Commissum Nobis bãi bỏ “quyền phủ quyết của thế quyền”, một thứ quyền mà một số triều đình quân chủ châu Âu từng đòi hỏi.

“Khôi phục” để canh tân

Cuốn giáo lý mang tên ngài rất nổi tiếng, với cấu trúc đặc trưng theo lối 'hỏi – đáp'. Cuốn sách được biên soạn dành cho những người bình dân, trong một xã hội mà nền học vấn khi ấy vẫn chưa mở rộng đến mọi tầng lớp. Mối bận tâm của Đức Piô X chính là làm sao để phổ biến việc dạy giáo lý cho các tín hữu càng rộng rãi càng tốt.

Trong số những nét nổi bật nhất của triều đại Giáo hoàng của ngài, phải kể đến việc chống lại chủ nghĩa hiện đại (modernisme) và các đạo luật chống Kitô giáo tại Pháp, khởi đầu công cuộc cải cách Bộ Giáo luật, cải tổ Giáo triều Rôma, và cho độ tuổi rước lễ lần đầu xuống khoảng 7 tuổi. Cũng tại Ý, ngài đã nới lỏng quy định Non expedit của Đức Piô IX, tức lệnh cấm người Công giáo Ý tham gia đời sống chính trị. Ngài cũng cổ võ việc canh tân phụng vụ, phong trào Kinh thánh và đề cao vị trí của bình ca Grêgôriô. Trọng tâm của mọi sự vẫn luôn là việc tham dự Thánh Thể. Trên đây chỉ là vài nét khái quát, vì các hoạt động của triều đại Giáo hoàng của ngài vô cùng phong phú.

Trọng tâm là mối bận tâm mục vụ

Triều đại Giáo hoàng của Đức Piô X là một triều đại hết sức 'năng động' và đa dạng, đến mức người bạn thân thiết của ngài, cũng là Quốc vụ khanh trong suốt triều đại của ngài, Đức Hồng y Rafael Merry del Val, đã nhận xét rằng khối lượng công việc đồ sộ ấy chủ yếu xuất phát từ chính sáng kiến của ngài, đồng thời cũng nhấn mạnh đến lòng nhân hậu của ngài mà 'không ai có thể phủ nhận được.' Trọng tâm của cuộc đời và huấn quyền của ngài chính là mối bận tâm mục vụ, trong một xã hội mà cơn khủng hoảng đức tin ngày càng trở nên rõ rệt. Ý hướng ấy được thể hiện qua khẩu hiệu ngài chọn cho triều đại Giáo hoàng của mình: Instaurare omnia in Christo – Thiết lập mọi sự trong Đức Kitô, được lấy ý từ thư gửi tín hữu Êphêsô. Ngài muốn sống trọn tinh thần khó nghèo, 'Sinh ra trong cảnh nghèo, sống trong cảnh nghèo, và chắc chắn sẽ chết trong cảnh nghèo cùng cực', như chính ngài đã viết như thế trong di chúc của mình.

Maria Hải Châu
Chuyển ngữ từ: vaticannews.va/fr
Nguồn: hdgmvietnam.com